रियाध : सौदी अरेबियात मशिदीच्या पावित्र्याचा भंग केल्याच्या आरोपाखाली दोन बांगलादेशी नागरिकांना मृत्युदंडाची शिक्षा देण्यात आली आहे. १४ ऑक्टोबर रोजी मक्का प्रांतात या शिक्षेची अंमलबजावणी करण्यात आली. संबंधित पुरुष आणि महिलेला मक्का येथील एका मशिदीत अश्लील कृत्य केल्याप्रकरणी न्यायालयाने दोषी ठरवले होते. सौदी अरेबियाच्या गृह मंत्रालयाने याबाबत माहिती दिली आहे. या प्रकरणात इस्लामिक कायद्यातील ‘ताझिर’ या तरतुदीअंतर्गत मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावण्यात आली होती.
सौदी प्रशासनाच्या माहितीनुसार, सुरक्षा यंत्रणांनी संबंधित दोघांना ताब्यात घेऊन तपास केला. त्यानंतर त्यांच्याविरोधात आरोपपत्र दाखल करून प्रकरण न्यायालयात सादर करण्यात आले. न्यायालयाने आरोप सिद्ध झाल्याचे मानून मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावली. संबंधित न्यायिक प्रक्रियेनंतर शाही आदेशाद्वारे शिक्षेच्या अंमलबजावणीला मंजुरी देण्यात आली.मात्र, ही घटना नेमकी कधी घडली, संबंधित मशिदीचे नाव काय आहे आणि आरोपींना कोणत्या दिवशी अटक करण्यात आली, याबाबत सौदी प्रशासनाने सविस्तर तपशील जाहीर केलेला नाही.
बांगलादेशी नागरिकांची नावे आली समोर
‘गल्फ न्यूज’च्या वृत्तानुसार, सौदी प्रेस एजन्सीने प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात मृत्युदंडाची शिक्षा झालेल्या व्यक्तींची नावे नझरुल इस्लाम अब्दुल बशीर आणि सिती अख्तर अशी नमूद करण्यात आली आहेत. हे दोघेही बांगलादेशचे नागरिक असल्याचे सांगण्यात आले आहे. तथापि, वेगवेगळ्या माध्यमांच्या वृत्तांमध्ये त्यांच्या नावांच्या इंग्रजी स्पेलिंगमध्ये फरक दिसून येतो. तसेच, हे दोघे पती-पत्नी होते की नाही, याबाबतही अधिकृत माहिती समोर आलेली नाही.दरम्यान, या प्रकरणातील फाशीबाबत सौदी अरेबियाकडून पूर्वसूचना मिळाली नसल्याचे बांगलादेशने म्हटले आहे. या घटनेची अधिक माहिती मिळवण्यासाठी बांगलादेशच्या बाजूने प्रयत्न सुरू असल्याचे वृत्त आहे.
काय आहे ‘ताझिर’ कायदा?
इस्लामिक न्यायव्यवस्थेत शिक्षांचे वर्गीकरण प्रामुख्याने ‘हद्द’, ‘किसास’ आणि ‘ताझिर’ या तीन प्रकारांत केले जाते. हद्द प्रकारातील काही गुन्ह्यांसाठी धार्मिक कायद्यात शिक्षेची तरतूद निश्चित केलेली असते. किसास ही संकल्पना प्रामुख्याने हत्या किंवा शारीरिक इजा यांसारख्या गुन्ह्यांशी संबंधित आहे.याउलट, ‘ताझिर’ ही न्यायाधीशांच्या विवेकाधिकारावर आधारित शिक्षेची श्रेणी आहे. या अंतर्गत गुन्ह्याचे स्वरूप, त्याची गंभीरता आणि संबंधित परिस्थिती विचारात घेऊन शिक्षा निश्चित केली जाते. सौदी गृह मंत्रालयाने या प्रकरणात ताझिरअंतर्गत मृत्युदंड देण्यात आल्याचे नमूद केले आहे.
सौदी अरेबियाच्या कठोर शिक्षांवर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चिंता
सौदी अरेबियातील मृत्युदंडाच्या शिक्षांबाबत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सातत्याने चर्चा होत असते. विशेषतः न्यायाधीशांच्या विवेकाधिकारानुसार दिल्या जाणाऱ्या शिक्षांची व्याप्ती आणि त्यातील पारदर्शकता यासंदर्भात मानवी हक्क संघटनांनी चिंता व्यक्त केली आहे.
फेब्रुवारी २०२१ मध्ये सौदी अरेबियाने विवेकाधीन शिक्षांशी संबंधित दंड संहिता तयार करण्याची घोषणा केली होती. मात्र, ही संहिता प्रत्यक्षात लागू झाली आहे की नाही, याबाबत स्पष्ट माहिती उपलब्ध नसल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ‘ॲम्नेस्टी इंटरनॅशनल’ने प्रस्तावित संहितेच्या मसुद्याबाबतही चिंता व्यक्त केली होती.या घटनेमुळे सौदी अरेबियातील न्यायव्यवस्था, धार्मिक स्थळांशी संबंधित नियम आणि ताझिरअंतर्गत दिल्या जाणाऱ्या कठोर शिक्षांबाबत पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे.
