अमेरिका / मध्य-पूर्व : मध्य-पूर्वेतील तणाव दिवसेंदिवस तीव्र होत असून, होर्मुझ सामुद्रधुनीत सुरू असलेला अडथळा अद्याप कायम आहे. या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने आपल्या लष्करी हालचालींना वेग दिला आहे. उपग्रह छायाचित्रांमधून समोर आलेल्या माहितीनुसार, अमेरिका या भागात अतिरिक्त युद्धनौका आणि मरीन सैनिक तैनात करत आहे.
यामध्ये ‘यूएसएस त्रिपोली’, ‘यूएसएस सॅन दिएगो’ आणि ‘यूएसएस न्यू ऑर्लिन्स’ या युद्धनौकांचा समावेश असून, सुमारे २२०० मरीन सैनिक या ताफ्यात आहेत. हे सैनिक तत्काळ कारवाईसाठी सज्ज मानले जातात. विशेषतः ‘यूएसएस त्रिपोली’ ही उभयचर हल्ला क्षमता असलेली युद्धनौका असून ती लढाऊ विमाने आणि हेलिकॉप्टर वाहून नेण्यास सक्षम आहे. हे ताफे सध्या हिंद महासागरात सक्रिय असल्याची माहिती आहे.
दरम्यान, माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासन इराणवर दबाव वाढवण्यासाठी नवीन पर्यायांचा विचार करत असल्याचे वृत्त आहे. यात इराणच्या ‘खारग बेटा’वर नियंत्रण मिळवणे किंवा त्याची नाकेबंदी करणे यासारख्या पर्यायांचा समावेश असल्याचे सांगितले जाते. हे बेट इराणच्या तेल निर्यातीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे असून, देशाच्या मोठ्या प्रमाणातील कच्चे तेल याच मार्गाने बाहेर पाठवले जाते.
होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जगातील जवळपास २० टक्के तेल पुरवठा होतो. मात्र, अलीकडील संघर्षानंतर जहाजवाहतूक मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत झाली असून, जागतिक बाजारात तेलाच्या किमतीत चढ-उतार दिसून येत आहेत.
अमेरिकेसमोर सध्या दोन प्रमुख पर्याय असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. एक म्हणजे इराणच्या किनारपट्टीजवळ सामरिक तळ निर्माण करून दबाव वाढवणे, आणि दुसरा म्हणजे थेट सामुद्रधुनीत संरक्षणात्मक लष्करी उपस्थिती ठेवून व्यापारी जहाजांचे संरक्षण करणे.
याशिवाय, इराणच्या अणु कार्यक्रमाबाबतही अमेरिकेची चिंता कायम आहे. इराणकडे मोठ्या प्रमाणात संवर्धित युरेनियम असल्याचा अंदाज असून, त्याचा संभाव्य वापर अण्वस्त्र निर्मितीसाठी होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, ट्रम्प यांची विधानेही सतत बदलत असल्याने अमेरिकेची पुढील भूमिका नेमकी काय असेल, याबाबत अनिश्चितता कायम आहे. तज्ज्ञांच्या मते, पुढील काही दिवसांत हा संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
