नवी दिल्ली : बारामती येथे २८ जानेवारी २०२६ रोजी झालेल्या लिअरजेट ४५ (VT-SSK) विमान अपघाताच्या तपासाबाबत नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने (MoCA) महत्त्वपूर्ण अपडेट जाहीर केले आहे. हा तपास Aircraft Accident Investigation Bureau (AAIB) मार्फत Aircraft (Accident and Incident Investigation) Rules, 2025 तसेच International Civil Aviation Organization (ICAO) च्या अनुलग्नक १३ मधील मानके आणि शिफारस केलेल्या पद्धतींनुसार (SARPs) काटेकोरपणे केला जात आहे.

फ्लाइट रेकॉर्डरबाबत माहिती

सदर विमानात दोन स्वतंत्र फ्लाइट रेकॉर्डर बसविण्यात आले होते.

डिजिटल फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर (DFDR) — L3 कम्युनिकेशन्स निर्मित हा रेकॉर्डर नवी दिल्लीतील AAIB प्रयोगशाळेत यशस्वीरित्या डाउनलोड करण्यात आला आहे.

कॉकपिट व्हॉइस रेकॉर्डर (CVR) — या रेकॉर्डरला थर्मल (उष्णतेमुळे) नुकसान झाले आहे.

विमान निर्माता कंपनी Honeywell असल्याने, ICAO नियमांनुसार डिझाइन/उत्पादन राज्याकडून तांत्रिक सहाय्य मागविण्यात आले आहे.

तपासाची प्रक्रिया

AAIB कडून तपास तांत्रिक आणि पुराव्यावर आधारित पद्धतीने केला जात आहे. यामध्ये:

अपघातग्रस्त अवशेषांची सखोल तपासणी

ऑपरेशनल व देखभाल नोंदींचा आढावा

आवश्यकतेनुसार घटकांची प्रयोगशाळा चाचणी

ICAO नियमांनुसार, घटनेनंतर ३० दिवसांच्या आत प्राथमिक अहवाल प्रसिद्ध केला जाईल, तर अंतिम अहवाल योग्य वेळी जाहीर केला जाईल.

ऑपरेटरवर नियामक देखरेख

२०२५ दरम्यान Directorate General of Civil Aviation (DGCA) ने नॉन-शेड्यूल्ड ऑपरेटर्सचे ५१ नियामक ऑडिट केले.

मेसर्स VSR Ventures यांच्या बाबतीत उड्डाण सुरक्षा प्रणाली, फ्लाइट ड्युटी टाइम लिमिट्स, देखभाल नियम (CAR-M व CAR-145), दस्तऐवजीकरण आणि स्टेशन सुविधांबाबत विशेष देखरेख करण्यात आली होती. सर्व आढळलेल्या बाबींचे निराकरण करण्यात आल्याचे मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे.

अपघातानंतर विशेष ऑडिट

अपघातानंतर मंत्रालयाने DGCA ला मेसर्स VSR Ventures चे विशेष ऑडिट करण्याचे निर्देश दिले. या ऑडिटमध्ये खालील बाबींचा समावेश आहे:

नियामक अनुपालन

ऑपरेशनल कंट्रोल सिस्टीम

देखभाल प्रक्रिया

क्रू प्रशिक्षण मानके

सुरक्षा व्यवस्थापन प्रणाली

CVR/FDR देखरेख

हे ऑडिट ४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू झाले असून लवकरच पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. निष्कर्षांवर DGCA च्या अंमलबजावणी धोरणानुसार कारवाई केली जाईल.

इतर ऑपरेटर्सचेही ऑडिट

मंत्रालयाने DGCA ला VIP/VVIP ऑपरेशन्समध्ये सहभागी इतर प्रमुख नॉन-शेड्यूल्ड ऑपरेटर्स आणि एअरोड्रोमचे टप्प्याटप्प्याने विशेष ऑडिट करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

मंत्रालयाची भूमिका

नागरी विमान वाहतूक मंत्रालय आणि त्याच्या नियामक संस्था पारदर्शकता, सुरक्षा देखरेख आणि जबाबदारीबाबत पूर्णपणे कटिबद्ध असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.तपास प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत कोणत्याही प्रकारच्या तर्क-वितर्कांना बळी न पडण्याचे आणि अधिकृत अहवालाची प्रतीक्षा करण्याचे आवाहन मंत्रालयाने केले आहे.