सामाजिक जगतातील प्रेरणापत्र   मराठी | English  
सामाजिक जगतातील प्रेरणापत्र  मराठी | English  
 ब्रेकिंग न्यूज:
  • धर्मेंद्र प्रधानांनी राजीनामा देताच महाराष्ट्रात मोठी घडामोड, देवेंद्र फडणवीसांना तातडीने दिल्लीतून बोलावणं
  • आषाढी एकादशीला विठुरायाच्या पंढरीत अनर्थ घडला, वारीच्या बंदोबस्तासाठी आलेल्या SRPF जवानाने स्वतःवर गोळ्या झाडत आयुष्य संपवलं
  • अखेर धर्मेंद्र प्रधानांनी शिक्षणमंत्री पदाचा राजीनामा दिला, जंतर मंतरवरील विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनाला मोठं यश
 DIGITAL PUNE NEWS

बांधकाम क्षेत्रातील सुरक्षेसाठी ‘मानसिक सुरक्षितता’ का अत्यावश्यक आहे?

महेंद्र बी. जोल्हे    05-05-2026 13:59:52

बांधकाम क्षेत्र हे स्वभावतः धोकादायक मानले जाते. उंचावर काम, जड यंत्रसामग्री, बदलणारे हवामान आणि सततची गडबड—या सर्वांमुळे अपघातांची शक्यता कायम असते. अशा परिस्थितीत फक्त भौतिक सुरक्षा उपाय (जसे हेल्मेट, सेफ्टी नेट, PPE) पुरेसे नसतात; मानसिक सुरक्षितता (Psychological Safety) ही तितकीच महत्त्वाची ठरते.  

मानसिक सुरक्षितता म्हणजे काय?

मानसिक सुरक्षितता म्हणजे कामाच्या ठिकाणी प्रत्येक व्यक्तीला निर्भयपणे आपले मत मांडण्याची, चुका सांगण्याची किंवा संभाव्य धोके दर्शवण्याची मोकळीक मिळणे. जर कामगारांना भीती वाटत असेल की बोलल्यामुळे त्यांना दोष दिला जाईल किंवा शिक्षा होईल, तर ते महत्त्वाची माहिती दडवतात—आणि यामुळे मोठे अपघात घडू शकतात.  

बांधकाम क्षेत्रात याचे महत्त्व

मानसिक सुरक्षिततेमुळे खालील फायदे मिळतात:

* Near-miss घटनांची नोंद वाढते – मोठा अपघात होण्यापूर्वीच धोके समजतात

* अपघातांचे प्रमाण कमी होते

* टीममध्ये विश्वास आणि संवाद सुधारतो

* कामगार अधिक जबाबदारीने काम करतात

* सुरक्षेबाबत जागरूकता वाढते  

Blame Culture विरुद्ध Learning Culture

अनेक ठिकाणी “Blame Culture” म्हणजे चूक झाली की दोषारोप करण्याची पद्धत आढळते. यामुळे कामगार चूक लपवतात.

याच्या उलट, “Learning Culture” मध्ये:

* चुका शिकण्याची संधी मानल्या जातात

* प्रत्येक घटनेतून सुधारणा केली जाते

* लोक मोकळेपणाने बोलतात

ही संस्कृतीच मानसिक सुरक्षिततेचा पाया आहे.  

मानसिक सुरक्षितता वाढवण्यासाठी उपाय

बांधकाम प्रकल्पांमध्ये खालील उपक्रम राबवता येतात:

* “Speak Up for Safety” अभियान – प्रत्येकाला बोलण्यास प्रोत्साहन

* Near-miss रिपोर्टिंगसाठी प्रोत्साहन/बक्षीस योजना

* Safety Champion कार्यक्रम

* WhatsApp किंवा मोबाईल अॅपद्वारे त्वरित रिपोर्टिंग

* Open Forum / संवाद बैठक – खुली चर्चा

हे उपाय केवळ नियम नसून, एक विश्वासाची संस्कृती तयार करतात.  

निष्कर्ष

सुरक्षा ही केवळ उपकरणांवर अवलंबून नसते; ती विचारसरणी, संवाद आणि विश्वासावर आधारित असते.

मानसिक सुरक्षितता निर्माण केल्यास:

* कामगार अधिक सजग राहतात

* धोके वेळेवर ओळखले जातात

* अपघातांची संख्या कमी होते

म्हणूनच, बांधकाम क्षेत्रात सुरक्षिततेचा खरा पाया म्हणजे —

 “मानसिक सुरक्षितता”

 

लेखक- महेंद्र बी. जोल्हे 

वरिष्ठ सुरक्षा व्यवस्थापक 

रोहन बिल्डर्स अँड डेव्हलपर्स प्रा. लि.


 News Feedback

Digital Pune
Kishor Jawale
 05-05-2026 14:54:27

एक चांगले सेफ्टी कल्चर डेव्हलप व्हायला मदत होईल.

Digital Pune
shubham Adhik salunkhe
 05-05-2026 15:00:53

Saty alart and follow the rules every work

Digital Pune
Prasad Upare
 05-05-2026 15:06:00

हा लेख 'मानसिक सुरक्षा' (Psychological Safety) सारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या विषयावर अतिशय उत्कृष्ट माहिती देतो. बांधकाम क्षेत्रात (Construction Sector) अनेकदा केवळ शारीरिक सुरक्षेवर लक्ष दिले जाते, परंतु मानसिक स्पष्टता आणि भीतीमुक्त संवाद कशा प्रकारे मोठे अपघात रोखू शकतात, हे तुम्ही अत्यंत सोप्या भाषेत समजावून सांगितले आहे. मला आवडलेले महत्त्वाचे मुद्दे: 1) **Blame Culture विरुद्ध Learning Culture:** कामाच्या ठिकाणचे वातावरण सुधारण्यासाठी ही तुलना अत्यंत आवश्यक आहे. 2) **व्यावहारिक उपाय:** 'Speak Up' मोहीम आणि ओपन फोरम सारख्या सूचना खरोखरच बदल घडवून आणू शकतात. थोडक्यात सांगायचे तर, हा लेख केवळ माहितीपूर्णच नाही तर सुरक्षित कार्यस्थळ बनवण्यासाठी एक अचूक मार्गदर्शक आहे.

Digital Pune
Jitendra Suryawanshi
 05-05-2026 15:10:13

.

Digital Pune
Shubham Umap
 05-05-2026 15:11:37

बांधकाम कामगाराच्या सुरक्षेसाठी योग्य निर्णय घेणे आवश्यक असते ज्यानुसार दिलेली माहिती योग्य असून बिल्डिंग कन्स्ट्रक्शन कंपनी यांनी कामगारांना त्या सुविधा देण्यात याव्या व कामगाराला सुरक्षित ठेवून काम करून घेण्यात यावे कामगार वर्ग यांना एवढी सारी माहिती असते परंतु छोट्या गोष्टीसाठी टाळली जाते सेफ्टी अँड स्पीकर व्हायला हवं

Digital Pune
Dipak Girase
 05-05-2026 15:11:48

I really appreciate the way you’ve highlighted the importance of a positive and mentally safe work environment. Promoting a culture where people feel comfortable speaking up without fear of blame is not easy to build, but it makes a huge difference on the ground. Your emphasis on a no-blame, learning-oriented approach strongly supports continuous improvement. When incidents and observations are treated as opportunities to learn rather than to point fingers, it encourages openness, accountability, and proactive risk management. This kind of mindset is essential for strengthening overall safety culture and ensuring both physical and mental well-being at the workplace. Well articulated and highly relevant.

Digital Pune
Sagar Mahadik
 05-05-2026 16:04:52

1. मानसिकदृष्ट्या सुरक्षित वाटल्यावर कामगार धोक्याची छोटीशी सूचनाही न घाबरता वरिष्ठांना सांगतो, त्यामुळे मोठे अपघात टळतात. 2. पगार, नोकरी जाण्याची भीती किंवा ओरडा-शिव्यांचे टेन्शन नसेल तर कामावर एकाग्रता वाढते आणि उंचावरून पडणे, घसरणे यासारख्या मानवी चुका कमी होतात. 3. "साहेब रागावतील" या भीतीने कामगार स्कॅफोल्डिंग, वायरिंगमधील दोष लपवत नाहीत, उलट लगेच कळवतात. 4. ज्युनिअर कामगारालाही "हे काम असुरक्षित आहे" असे सांगण्याचे धाडस मिळते, ज्यामुळे 'साइटवरील प्रत्येक डोळा' सेफ्टी ऑफिसर बनतो. 5. ताण-तणावाखाली कामगार शॉर्टकट किंवा 'जुगाड' करतात, पण मानसिक आधार असेल तर ते नियम पाळूनच काम करतात. 6. अपघात झाल्यावर दोष देण्यापेक्षा "चूक का झाली" यावर चर्चा होते, त्यामुळे पुन्हा तीच चूक होत नाही. 7. मानसिक सुरक्षितता असल्याने कामगार PPE किट फक्त दंडाच्या भीतीने नाही तर स्वतःच्या सुरक्षेसाठी वापरतात. 8. अनुभवी कामगार कंपनी सोडून जात नाहीत, त्यामुळे नवीन, बिन-अनुभवी लोकांकडून होणारे अपघात टळतात. 9. OSH Code 2020 नुसार मानसिक ताणामुळे झालेल्या अपघातासही मालक जबाबदार धरला जातो, म्हणून ही कायदेशीर गरजही आहे. 10. थोडक्यात, हेल्मेट डोक्याचे रक्षण करते, पण 'मानसिक सुरक्षितता' त्या हेल्मेटखालील डोक्यातील भीती दूर करून अपघात होऊच देत नाही.

Digital Pune
Vijay Aiwale
 05-05-2026 16:14:42

कामाच्या ठिकाणी सुरक्षित वातावरण असणे मानसिक आरोग्याच्यादृष्टीने अत्यंत महत्त्वपूर्ण असते आणि कामाच्या ठिकाणी मानसिक सुरक्षितता कशी महत्त्वाची आहे याचा अभ्यास करणारा हा लेख सरांनी सर्वांना समजेल अश्या सोप्या भाषेत सांगीतला .

Digital Pune
Sachin Bachhav
 05-05-2026 16:57:01

हा लेख बांधकाम क्षेत्रातील “मानसिक सुरक्षितते”चे महत्त्व अतिशय सोप्या आणि प्रभावी पद्धतीने स्पष्ट करतो. फक्त PPE सारख्या भौतिक उपायांवरच नव्हे, तर कामगारांना निर्भयपणे आपले मत मांडता यावे, चुका सांगता याव्यात आणि संभाव्य धोके निदर्शनास आणता यावेत, यासाठी अनुकूल वातावरण असणे किती गरजेचे आहे हे लेखात उत्तम प्रकारे मांडले आहे.

Digital Pune
Dipprakash Swami
 05-05-2026 17:37:47

इतनी detail में समझाने के लिए आभारी हूँ. आपका मार्गदर्शन अमूल्य है."*

Digital Pune
akshay jagtap
 05-05-2026 21:05:23

ही माहिती खूपच स्पष्ट, उपयुक्त आणि वास्तववादी पद्धतीने मांडलेली आहे. बांधकाम क्षेत्रातील जोखीम लक्षात घेऊन केवळ भौतिक सुरक्षेवर न थांबता मानसिक सुरक्षिततेचं महत्त्व अधोरेखित केलं आहे, हे विशेष कौतुकास्पद आहे. “मानसिक सुरक्षितता म्हणजे काय?” याचं सोप्या भाषेत दिलेलं स्पष्टीकरण समजायला सहज आहे आणि कामगारांच्या दैनंदिन अनुभवांशी जोडलेलं वाटतं. Near-miss नोंदी वाढणे, अपघात कमी होणे, टीममधील संवाद सुधारणा—हे मुद्दे खूप नेमके आणि प्रभावी आहेत. “Blame Culture विरुद्ध Learning Culture” हा भाग विशेषतः महत्त्वाचा आहे, कारण तो कामाच्या संस्कृतीत सकारात्मक बदल घडवण्यावर भर देतो. एकूणच, ही माहिती जागरूकता वाढवणारी आणि प्रत्यक्षात अमलात आणण्यास प्रेरणा देणारी आहे. धन्यवाद सर!

Digital Pune
Indrjeet Singh
 05-05-2026 23:25:20

Welcome to construction site.this an activity work area where heavy machinery, work at height electrical system and other potential Hazards are present.you Safety is our top priority please follow all instructions carefully

Digital Pune
Basavaraj Devanawar
 06-05-2026 14:08:05

Follow Safety Rules Any time and Work.

Digital Pune
Suraj Shinde
 06-05-2026 22:19:50

सुरक्षितता केवळ नियमावली न राहता आपल्या दैनंदिन जीवनाचा भाग करता आली पाहिजे , ही जाणीव या लेखातुन होते.. केवळ दबावाखाली येऊन सुरक्षा नियमावलीचा वापर न करता कामगार वर्गाला सुरक्षिततेच्या बाबतीत मानसिक दृष्ट्या सुरक्षित बनविले पाहिजे... क्षेत्र कोणतेही असो सुरक्षा प्रथम हि मानसिकता निर्माण करावी लागेल...

 Give Feedback



 जाहिराती